Druga zasadnicza różnica między Augustynem i Plotynem to augustyńska pewność, że wszystkie te stopnie są bezpośrednio stworzone przez Boga i tylko przez Boga. Pouczony przez św. Jana (wszystko przez Niego się stało, a bez Niego nic nie zostało uczynione) Augustyn nie ma co do tego żadnej wątpliwości. Nie jest więc dla niego możliwe porządkowanie stopni doskonałości bytów przez wyprowadzanie jednych z drugich na drodze ema¬nacji. Neoplatońska zasada uczestnictwa bytu niższego w wyż¬szym ulega u Augustyna modyfikacji, a. w dowodzie istnienia Boga zostaje zachowana tylko dla ostatniego stopnia, gdzie chodzi o ostateczne osiągnięcie najwyższej Prawdy.
Dla etapów niższych Augustyn znajduje inne zasady hierar¬chii. Zaraz na wstępie Ewodiusz proponuje zasadę ustopniowa-nia: to, co wyższe, zawiera w sobie wszystkie doskonałości niż¬szego. .W ten sposób życie jest ponad istnieniem, a myśl ponad 24g życiem. Ponieważ jednak to kryterium jest niewystarczające do wykazania wyższości zmysłu wewnętrznego nad zmysłami ze¬wnętrznymi, Augustyn przyjmuje drugą zasadę, zasadę kierowa¬nia lub podporządkowania: to, co kieruje i sądzi, jest wyższe od tego, czym kieruje i o czym sąd wydaje. Opierając się na tej zasadzie możemy wykazać nie tylko wyższość zmysłu wewnętrz¬nego nad zmysłami zewnętrznymi, ale i umysłu nad zmysłem wewnętrznym.
| |
|